niedziela, 8 stycznia 2017

Zygmunt Noskowski - REAKTYWACJA

Ju偶 dawno wspomina艂am tu, ze dam artyku艂 o Zygmuncie Noskowskim. By艂o ju偶 o nim przy okazji jego genialnego poematu Step w marcu 2015 roku, ale moim zdaniem o wybitnych ludziach nie wystarczy napisa膰 raz... zw艂aszcza o takich jak Noskowski.

******
Zygmunt mo偶e nie nale偶a艂 do najwybitniejszych kompozytor贸w wszechczas贸w, ale by艂 naprawd臋 wa偶n膮 postaci膮 w swojej epoce i w swoim kraju.

Zygmunt Noskowski
Nie lubi艂 Chopina?
Urodzi艂 si臋 w 1846 roku w Warszawie, w rodzinie notariusza J贸zefa 艁ady-Noskowskiego i Amelii de Salis-Noskowskiej. Mia艂 dziesi臋cioro rodze艅stwa, opr贸cz tego jego rodzice utrzymywali tak偶e pi膮tk臋 dzieci Andrzeja Towia艅skiego (tego, co mia艂 wp艂yw na Mickiewicza...). Pani Amelia by艂a wielk膮 entuzjastk膮 jego nauk, st膮d te偶 dom Noskowskich by艂 jednym z g艂贸wnych o艣rodk贸w towianizmu na ziemiach polskich.

I tu ciekawe - poniewa偶 Fryderyk Chopin nie lubi艂 Towia艅skiego, to Noskowscy nie lubili Chopina i w og贸le nie s艂uchali jego muzyki! M艂ody Zygmunt by艂 przez to wychowanie zupe艂nie anty-chopinowski - dopiero potem doceni艂 dokonania Frycka i sta艂 si臋 jednym z najzagorzalszych jego propagator贸w. I przesta艂 by膰 towia艅czykiem.

Nauk臋 muzyki (fortepianu i skrzypiec) rozpocz膮艂 w 1851 roku w gimnazjum realnym w Warszawie.Talent muzyczny Zygmunta odkry艂 nasz inny romantyczny kompozytor - Ignacy Feliks Dobrzy艅ski, kolega Chopina ze szko艂y i autor Symfonii Charakterystycznej. Obok Stanis艂awa Moniuszki, sta艂 si臋 jednym z idoli i mistrz贸w m艂odego kompozytora.

Podobno wzi膮艂 udzia艂 w powstaniu styczniowym, ale nie wiadomo.

Ciekawe, 偶e w 1871-72, gdy uczy艂 muzyki w Instytucie G艂uchoniemych i Ociemnia艂ych, stworzy艂 system zapisu nutowego dla niewidomych. Co to by艂o dok艂adnie - nie dowiemy si臋, bo niestety nie zachowa艂o si臋 do naszych czas贸w.


Berlin, Konstancja, Weimar
No tak, studiowa艂 te偶 w Berlinie, gdzie skomponowa艂 swoje pierwsze wa偶ne utwory i zacz膮艂 tworzy膰 symfoni臋. Mia艂 te偶 czteroletni epizod w Konstancji (1876-80), gdzie jego nauczyciel z Berlina, Fryderyk Kiel, za艂atwi艂 mu posad臋 dyrygenta w Towarzystwie 艢piewaczym Bodan.

W 1880, w Badan-Baden, Zygmunt spotka艂 si臋 z muzyczn膮 gwiazd膮 tamtej epoki - Franciszkiem Lisztem, kt贸remu bardzo podoba艂y si臋 krakowiaki Zygmunta i jego kwartet fortepianowy op.8. Wzi膮艂 nawet udzia艂 w prawykonaniu tego kwartetu w Weimarze.
Resursa Obywatelska w Warszawie. Tu 10 XI 1875 odby艂 si臋 koncert kompozytorski Noskowskiego.


Powr贸t do Warszawy
W tym samym 1880 roku, Noskowski powr贸ci艂 do Warszawy i postanowi艂 odbudowa膰 tam 偶ycie muzyczne. Nie by艂o u nas sta艂ych orkiestr ani tak naprawd臋 szk贸艂 muzycznych, strasznie byli艣my muzycznie zacofani, przez te okropne zabory i prze艣ladowania. Rusyfikacja, bieda, dziadostwo, zamykanie polskich o艣rodk贸w kulturalnych. A w Petersburgu - dzia艂a pan Czajkowski, panowie z Pot臋偶nej Gromadki, muzyka sobie kwitnie i pi臋knie si臋 rozwija. Naszym kosztem? Tak, naszym kosztem.

Noskowski zacz膮艂 od rekonstrukcji ch贸ru Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, udzielania bezp艂atnych lekcji 艣piewu. Potem jego celem by艂y cotygodniowe koncerty symfoniczne w Warszawie. Chcia艂 powo艂ania sta艂ej orkiestry symfonicznej, bo dotychczas bywa艂y tam tylko orkiestry przyjezdne i gra艂y tylko hity kompozytor贸w zagranicznych, podczas gdy dzie艂a naszych kompozytor贸w zalega艂y w szufladach. Orkiestra zosta艂a za艂o偶ona w 1881 roku, ale rok p贸藕niej niestety ju偶 jej nie by艂o. Upad艂a. Podobnie jak dwie inne orkiestry za艂o偶one p贸藕niej przez Noskowskiego. Nie by艂o funduszy...

Organizowa艂 te偶 koncerty kameralne, razem ze znakomitym pianist膮 Aleksandrem Micha艂owskim i Stanis艂awem Barcewiczem. Sam cz臋sto wyst臋powa艂 podczas nich jako skrzypek, altowiolista, pianista, a nawet 艣piewak - i ludzie uwa偶ali, 偶e on si臋 w ten spos贸b po prostu po chamsku reklamuje. A to nie by艂a prawda. On po prostu nie mia艂 pieni臋dzy by p艂aci膰 innym muzykom.

Dzi臋ki Noskowskiemu, po pewnym czasie warszawskie 偶ycie muzyczne zacz臋艂o by膰 regularne i wreszcie zacz臋to gra膰 dzie艂a naszych kompozytor贸w.

Od roku 1886 prowadzi艂 klas臋 kompozycji w Instytucie Muzycznym w Warszawie. Jego najs艂ynniejsi uczniowie to Karol Szymanowski, Ludomir R贸偶ycki, Mieczys艂aw Kar艂owicz, Grzegorz Fitelberg, Apolinary Szeluto... To on ich wszystkich wykszta艂ci艂.

Zmar艂 w 1909 roku w Warszawie. Mia艂 63 lata.

***
Jego najpopularniejszy utw贸r to 艣piewana do dzi艣 piosenka Zima z艂a do s艂贸w Marii Konopnickiej. Tak, moi pa艅stwo. Jako smarkacze 艣piewali艣my piosenk臋 Noskowskiego i nawet o tym nie wiedzieli艣my!
 
Skomponowa艂 pierwszy polski poemat symfoniczny - Step. Mia艂a by膰 to uwertura do opery na podstawie Ogniem i mieczem, no ale niestety... ta opera nie powsta艂a. Za to powsta艂 poemat. Jedno z najlepszych naszych dzie艂 symfonicznych epoki romantyzmu, wspaniale oddaj膮ce atmosfer臋 ksi膮偶ki Sienkiewicza.


Opr贸cz tego trzy symfonie, z kt贸rych niezwykle urokliw膮 jest III symfonia Od wiosny do wiosny (1903).

Morskie Oko - uwertura koncertowa, tym razem inspiracj膮 by艂o s艂ynne tatrza艅skie jezioro. Przewa偶aj膮ca wi臋kszo艣膰 kompozytor贸w lubi艂a g贸ry, hehehe, takie skrzywienie zawodowe? ;)

No i dzie艂o kameralne - kwintet fortepianowy op.8, w kt贸rym parti臋 fortepianu podczas prawykonania zagra艂 Liszt.

Cz臋艣膰 I
 Cz臋艣ci II i III

  Cz臋艣膰 IV
                       


 -------------------------------------
Szcz臋艣cia w Nowym Roku! 
Jako艣 si臋 rozkr臋cimy, obiecuj臋! :)

2 komentarze:

  1. Pisa艂 te偶 niez艂e pie艣ni:
    https://www.youtube.com/watch?v=sYOjH-8VUP0

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Bardzo 艂adne, nie zna艂am, dzi臋kuj臋 :)

      Usu艅

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...