niedziela, 17 lipca 2016

Ptaki w muzyce

Wakacje s膮, lato, ptaki 艣piewaj膮: pora wi臋c to jako艣 uczci膰...
Dzisiaj b臋dzie o wp艂ywie ptasiego 艣piewu na muzyk臋.
Kuku艂ka inspirowa艂a nie tylko muzyk贸w, ale te偶 budowniczych zegar贸w.(Wikimedia Commons)

Ptaki 艣piewaj膮ce... naprawd臋 艣piewaj膮 melodie, kt贸re cz艂owiek sprawny w swoim fachu potrafi zapisa膰 na papierze nutowym. W艂a艣ciwie zawsze inspirowa艂y muzyk贸w. Najcz臋艣ciej ich 艣piew oddaje si臋 za pomoc膮 fletu i innych instrument贸w d臋tych drewnianych, no i oczywi艣cie charakterystycznych ozdobnik贸w. Np. trylu (to szybkie powtarzanie dw贸ch s膮siaduj膮cych ze sob膮 d藕wi臋k贸w). Nazwa ju偶  wskazuje na jego ptasie (s艂owicze) pochodzenie...
W wieku dwudziestym ludzie nauczyli si臋 nagrywa膰 d藕wi臋ki, w tym odg艂osy przyrody - mo偶na zatem wple艣膰 ptasi 艣piew w utw贸r orkiestrowy... czy nie zabija to jednak wypracowywanej przez tyle lat zdolno艣ci imitacji? Ciekawe.
Wi臋c aby ju偶 nie nudzi膰, kr贸tki przegl膮d najciekawszych utwor贸w inspirowanych ptasimi 艣piewami... od baroku po czasy wsp贸艂czesne...

1.Jean Philippe Rameu - Kura (1728)
Jeden z najbardziej znanych hicior贸w Rameau i og贸lnie najlepszych przedstawie艅 kury w muzyce... i oczywi艣cie w eleganckim barokowym stylu! W tym klawesynowym b膮d藕 fortepianowym utworze, ci膮gle s艂yszymy "ko ko ko". Hah, a偶 si臋 prosi o mema, ale to na deser...


2. Ludwig van Beethoven - VI Symfonia Pastoralna cz. II Scena nad strumykiem (1808)
To by艂by chyba grzech niewybaczalny, gdyby艣my nie wspomnieli o Pastoralnej Beethovena (ju偶 tu o tym pisa艂am, to moja ulubiona symfonia tego pana). Zw艂aszcza, ze znale藕膰 tam mo偶emy imitacje a偶 trzech r贸偶nych ptaszk贸w: s艂owika, kuku艂ki i przepi贸rki.Bohater przybywa na wie艣, i tam wiadomo - ptaszki...


3.Camille Saint-Saens - Kuku艂ka w g艂臋bi lasu (1886)
Utw贸r pochodz膮cy ze s艂ynnego cyklu Karnawa艂 zwierz膮t. W jego sk艂ad wchodzi wiele utwor贸w o ptasich tytu艂ach: jest popularny 艁ab臋d藕, jest Ptaszarnia, s膮 Kury i koguty... Lecz z nich wszystkich najlepsza jest Kuku艂ka, napisana na dwa fortepiany i klarnet. Klarnet genialnie oddaje 艣piew kuku艂ki, jego partia to w艂a艣ciwie tylko dwa d藕wi臋ki, powtarzane jako ku-ku. Natomiast akordy fortepian贸w genialnie buduj膮 tajemnicz膮 atmosfer臋 lasu.Mistrzostwo. Chyba m贸j ulubiony utw贸r z Karnawa艂u.


4.Ottorino Respighi - Pinie rzymskie (1924)
Mamy ju偶 wiek dwudziesty, i jednego z najciekawszych tw贸rc贸w jego pierwszej po艂owy - Ottorino Respighiego. Ten genialny W艂och jako pierwszy kompozytor w historii u偶y艂 w swoim utworze nagranego na p艂yt臋 g艂osu ptaka. W trzeciej cz臋艣ci Pinii rzymskich, pt.Pinie na Janikulum, w delikatn膮 melodi臋 orkiestry zostaje wpleciony autentyczny 艣piew s艂owika. Wspaniale oddaje to spokojny, nokturnowy nastr贸j dzie艂a. Respighi napisa艂 nawet w partyturze, jakie dok艂adnie nagranie ma by膰 u偶ywane!
Warto tak偶e wiedzie膰, 偶e Respighi napisa艂 tak偶e suit臋 na orkiestr臋 pt. Ptaki. Oparta jest ona na muzyce tw贸rc贸w barokowych, Kura Rameau te偶 si臋 tam pojawia...


5.Olivier Messiaen - Kwartet na koniec czasu - cz.III Otch艂a艅 ptak贸w (1942)
Oto Olivier Messiaen - najbardziej zakr臋cony na punkcie ptak贸w kompozytor w historii. Notowa艂 i studiowa艂 艣piewy ptak贸w europejskich i egzotycznych i wykorzystywa艂 ptasie motywy w prawie ka偶dym swoim utworze. Swoje najbardziej znane dzie艂o, Kwartet na koniec czasu (inspirowany Apokalips膮 艣w. Jana) na fortepian, klarnet, wiolonczel臋 i skrzypce, pisa艂 przebywaj膮c w stalagu w Zgorzelcu. Tam te偶 zosta艂o pierwszy raz wykonane. Cz臋艣膰 trzecia, Otch艂a艅 ptak贸w, jest napisana na klarnet solo. Co tam mamy? Cisz臋, spok贸j, prawdziw膮, mistyczn膮 otch艂a艅... 
Temu kwartetowi musz臋 kiedy艣 po艣wi臋ci膰 ca艂膮 notk臋, to po prostu niesamowita muzyka...


6.Einojuhani Rautavaara - Cantus Arcticus (1972)
Jest to najbardziej znany utw贸r tego wybitnego fi艅skiego kompozytora. Podtytu艂 dzie艂a to Koncert na ptaki i orkiestr臋...bo faktycznie tak jest. Tylko 偶e tutaj ptaszki "ha艂asuj膮" przez ca艂y utw贸r, nie tak jak u Respighiego. 艢piewy ptak贸w zosta艂y nagrane niedaleko ko艂a podbiegunowego  w Finlandii. Ptaki, kt贸re mo偶emy us艂ysze膰 to mi臋dzy innymi skowronki i 艂ab臋dzie krzykliwe.A do tego oczywi艣cie ta pot臋偶na orkiestra! Brzmi to niesamowicie, wr臋cz kosmicznie. Gratka dla wielbicieli muzyki filmowej, naprawd臋 nie ma si臋 czego ba膰. Rautavaara to jeden z najfajniejszych kompozytor贸w naszych czas贸w

***
Oczywi艣cie, ptasie motywy wykorzystywali tak偶e Haendel, Prokofiew, Bartok, Rimski-Korsakow, Ba艂akiriew, Liszt, Grieg, Ravel, Milhaud i ca艂e rzesze innych tw贸rc贸w... Moja lista jest jak najbardziej subiektywna, jest odbiciem tego co wiem, i tego co lubi臋...

A ja na przyk艂ad nigdy nie potrafi艂am polubi膰 The Lark Ascending, czyli Wzlatuj膮cego skowronka Ralpha Vaughana-Williamsa, kt贸ry tak si臋 wszystkim podoba...


 
 A teraz obiecany

DESER 



  

4 komentarze:

  1. Ciekawy motyw ptasiego 艣piewu zawar艂 C.W. Gluck w operze Orfeusz i Eurydyka. Ja w 35:50 minucie s艂ysz臋 rajskie ptaki https://m.youtube.com/watch?v=4WGGFgtrhZw

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Prze艣liczne, dzi臋kuj臋, nie zna艂am tego. Mnie od czasu pisania tego wpisu nazbiera艂o si臋 jeszcze utwor贸w z ptaszkami, wi臋c za jaki艣 czas b臋dzie trzeba opublikowa膰 "Ptaki w muzyce vol.2" ;)

      Usu艅
  2. Zdecydowanie brakuje jeszcze " Les Oiseuax tristes" M . Ravela. To perelka impresjonizmu, z ktorej zreszta tez zaczerpal Messiaen.

    OdpowiedzUsu艅
    Odpowiedzi
    1. Dzi臋kuj臋, tego nie zna艂am :) Za艂apie si臋 na ptasi膮 list臋 nr 2. Pozdrawiam :)

      Usu艅

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...